على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2727
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رفتگى . و رجعت القهقرى : سپسايگى برگشتم . قهقز ( qahqaz ) ا . ع . سياه . قهقزات ( qahqaz t ) ع . ج . قهقزة ( qahqazat ) . قهقزة ( qahqazat ) ا . ع . شتر بزرگ گرامى نژاد . ج : قهقزات . و مؤنث قهقز كه بمعنى سياه باشد . قهقزية ( qahqaziyyat ) ا . ع . زن كوتاه بالا . و يا عام است . قهقم ( qehqemm ) ا . ع . آنكه از حلق هر چيزى را فرو برد . قهقور ( qohqur ) ا . ع . بنائى دراز كه كودكان بسنگريزه برآرند . قهقه ( qah - qah ) ا . پ . خندهء بآواز بلند . و نام جائى در طوس . قهقهة ( qahqahat ) ا . ع . رفتار سخت و هو مقلوب هقهقة . قهقهة ( qahqahat ) م . ع . قهقه قهقهة : با آواز سخت خنديد و گردانيد آواز را در خنده . قهقهه ( qah - qahe ) ا . پ . خندهء بآواز بلند . و نام دربندى در نزديكى كلات خراسان . قهل ( qahl ) م . ع . قهل جلده قهلا و قهولا ( از باب فتح و سمع ) : خشك شد پوست بر استخوان وى و يا از بسيارى عبادت پوست بر استخوان وى خشك گرديد . و قهل فلان قهلا ( از باب فتح ) : ناسپاسى كرد نعمت و نيكوئى را . و قهل فلانا : بزشتى ستود فلان را . و قهل الرجل قهلا ( از باب سمع ) : آلوده داشت آن مرد جسم را و نشست و پاكيزه نكرد آن را به آب . و قهل فلان : كم كرد فلان دهش و عطيه را و يا اندك شمرد آن را . قهم ( qahm ) ا . ع . از اعلام است . و نام پدر بطنى از تازيان . قهم ( qaham ) م . ع . قهم قهما ( از باب سمع ) : كم شد خواهش طعام وى . قهمد ( qahmad ) ا . ع . بدنژاد ناكس فرومايه و زشت روى . قهمزة ( qahmazat ) ا . ع . مرد پست قامت و كوتاه بالا . و زن پست قامت كوتاه بالا . و ماده شتر بزرگ جثهء گران رفتار . قهمزة ( qahmazat ) م . ع . قهمز قهمزة : برجست . قهمزى ( qahmaz ) ا . ع . شادمانى . و شتابزدگى . و پويه دويدگى اسب . قهنب ( qahanab ) ا . ع . دراز كوز پشت . قهنب ( qahnab ) و قهنبان ( qahnab n ) ا . ع . دراز . قهوان ( qahv n ) ا . ع . تكه ستبر شاخ كلانسال . قهوباة ( qahavb t ) و قهوبة ( qahavbat ) ا . ع . پيكان سه شاخه . و تير خردى كه بنشانه برخورد . و تير مقرطس پهن . ج : قهابى و قهاوب . قهوة ( qahvat ) ا . ع . مى و شراب . و بار درخت بن . و شير بىآميغ . و بوى خوش و يا بوى ناخوش . و آن مقدارى از طعام كه به خوبى شخص را سير كند . و نيز قهوة : قهوهخانه . قهوس ( qahvas ) ا . ع . دراز . و مرد دراز . و تكهء ريگستانى دراز و ستبر شاخ . و نام شتر نرى . و نام پدر نعمان . قهوسة ( qahvasat ) م . ع . قهوس قهوسة : شتافت . قهول ( qohul ) م . ع . قهل قهلا و قهولا . مر . قهل ( qahl ) . قهوه ( qahve ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بار درخت بن . و مطبوخ آن يعنى چون بار درخت بن را برشته كنند و نرم بكوبند و جوشانيده صاف كنند اين مصفى را كه اكنون يكى از مشروبات متداول است نيز قهوه نامند . قهوهء ( qahve - i ) ص . پ . هر چيز كه برنگ قهوهء برشته باشد . قهوهچى ( qahve - ci ) ا . پ . كسى كه قهوهء مشروب مىسازد . قهوهخانه ( qahve - x ne ) ا . پ . جائى كه در آن قهوه مىپزند . قهوهدان ( qahve - d n ) ا . پ . قوتى كه در آن قهوهء برشتهء كوبيده مىريزند . قهوهء رنگ ( qahve - i - rang ) ص . پ . هر چيز كه برنگ قهوهاى برشته باشد . قهوه رنگى ( qahve - rangi ) ا . پ . رنگ مانا برنگ قهوهء برشته . قهى ( qahy ) و ( qah ) م . ع . قهى من الطعام قهيا و قهى ( از باب سمع ) : خواهش طعام نكرد و ناخوش داشت طعام را . قهيبة ( qahibat ) ا . ع . يك نوع مرغى . قهيرة ( qahirat ) ا . ع . آن جزء گوشتدار ما بين گردن و شانه . و نيز سينه و بر . و فهيرة . مر . فهيرة . و القهيرة : شهر قاهره . قهيز ( qahiz ) ا . ع . ابريشم . قهيقران ( qohayqer n ) ا . ع . يك نوع كرمكى . قى ( qay ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هراش و مرش . و اكماك و تبينه و اكمال و منش گرد او حالتى كه براى انسان پديد مىآيد و از دهن بيرون مىريزد آنچه را كه در جوف معدهء وى موجود باشد . و نيز آن مادهء خارج شده راقى و هراش و مرش نيز گويند . و قى كردن : منشيدن و هراشيدن و منش زدن و منش كردن . قى ( qiyy ) ا . ع . زمين خالى . و بيابان بىآب و گياه .